Bioloog Erik van Vliet heeft met zijn thriller Het Bonobo Alternatief de Schaduwprijs 2009 gewonnen, de prijs voor het beste spannende debuut van het afgelopen jaar.
Charles den Tex, winnaar van de Gouden Strop 2008, maakte dit namens de jury bekend tijdens de CPNB-persbijeenkomst ter gelegenheid van Juni – Maand van het Spannende Boek, alvorens de prijs, een bedrag van duizend euro en een zeefdruk van Dick Bruna, aan de auteur te overhandigen.
Charles den Tex: “De jury koos dit jaar voor een boek dat zich afspeelt op het snijvlak van wetenschap en persoonlijke belangen, een verhaal waarin de hoofdpersoon op zichzelf wordt teruggeworpen om uit vinden wat er allemaal is gebeurd. En waarom. Het boek combineert een verrassend en origineel plot met een eigen stijl. Ideeën in de setting zijn consequent doorgevoerd en daarmee schept de schrijver een eigen wereld. Hij heeft zich niet laten afschrikken door een ingewikkeld thema en is erin geslaagd een ongewoon idee vorm te geven in een goed verhaal. De jury is dan ook benieuwd of hij in staat zal zijn in een volgend boek net zo origineel en verrassend te zijn als nu. Daartoe wil zij hem in elk geval stimuleren.”
Dit jaar werden twintig titels ingezonden voor de Schaduwprijs, een nieuw record. Over het algemeen viel het niveau van de inzendingen de jury tegen. Bij wijze van experiment werd een aantal in eigen beheer uitgebrachte boeken als inzending geaccepteerd. Geen van deze uitgaven haalde een voldoende. Het experiment is, wat de jury betreft, eenmalig.
De overige twee kanshebbers waren: De Maskilim van Menno Haaijman en De zwendelaar van Bjorn Stibbe. Den Tex: “Uit de stapel selecteerde de jury in eerste instantie drie totaal verschillende boeken. Een religieuze actiethriller, een Darwineske toekomstthriller en een echte financiële thriller. Die verscheidenheid is op zich heel mooi, maar het maakt het niet eenvoudig, omdat ieder zo zijn voorkeuren heeft voor een bepaald subgenre.”
De Schaduwprijs werd in 1997 ingesteld door het Genootschap Nederlandstalige Misdaadauteurs om aankomende schrijvers in het genre te stimuleren. De prijs is genoemd naar de legendarische hoofdpersoon ‘de Schaduw’ van de auteur Havank.
In de jury voor de Schaduwprijs 2009 hadden zitting alle niet-gebonden bestuursleden van het Genootschap Nederlandstalige Misdaadauteurs (GNM), te weten Marieke Bemelman, Jos van Cann, Alwin van Ee en Willem Asman en de winnaar van de Gouden Strop van 2008, Charles den Tex.
Dit jaar werden een recordaantal van 20 titels ingezonden voor de Schaduwprijs, de prijs voor de beste Nederlandstalige spannende debuutroman. Het vorige record, 19 inzendingen, stamt uit 2008.
De winnaar van de Schaduwprijs 2009 werd bekend gemaakt tijdens de CPNB-persbijeenkomst voor Juni – Maand van het Spannende Boek, op woensdag 20 mei.
Het volledige Juryrapport 20 mei 2009
De Schaduwprijs voor de beste spannende debuutroman in de Nederlandse taal werd in 1997 ingesteld door het Genootschap van Nederlandstalige Misdaadauteurs om aankomende schrijvers in het genre te stimuleren. De prijs is genoemd naar de legendarische hoofdpersoon ‘de Schaduw’ van de auteur Havank. De prijs wordt traditioneel in de aanloop naar Juni – Maand van het Spannende Boek uitgereikt, dit jaar op 20 mei, opnieuw tijdens de persbijeenkomst van de Stichting CPNB.
De winnaar ontvangt een bedrag van € 1.000 en een zeefdruk van Dick Bruna. De Schaduwprijs is een debuutprijs – beginnersfouten worden de schrijver tot op zekere hoogte vergeven – en een aanmoedigingsprijs. Met andere woorden: de jury stelt zich de vraag wiens volgende boek beter en welke auteur een aanwinst voor ons genre zal zijn.
Twintig titels werden ingezonden voor de Schaduwprijs 2009, een nieuw record. Het vorige record dateerde uit 2008 (negentien titels).
Alle twintig inzendingen op een rijtje:
Bart Debbaut – Scherven (Kramat)
Ina Enssr – d3Zusjes (Walla Walla)
Annemarie A. Enters-Gijsberti Hodenpijl – Ook dat nog (Boekscout)
Pim Faber – Costa killer (Ellesy)
Ronald van Haarlem – Koerier tegen wil en dank (Ron Hartman)
Menno Haaijman – De Maskilim (Prometheus)
Peter Jonckheere – Geheim (Acu-Qi)
Annet de Jong – Vuurkoraal (Querido)
Carla de Jong – In retraite (Archipel)
Gert-Jan Knoops – Advocaat van de vijand (AW Bruna)
Jessica Lutz – Happy hour (Conserve)
Isa Maron – Passiespel (Karakter)
Sasha Otten – Vals (Karakter)
Violet Le Roy – Tot de bodem (LeononMedia)
Ludo Schildermans – Het pigment (Querido)
Walther Schmidt – Messcherp en razend (Anthos)
H.J. Smienk – BMK (SuperLoeLoe)
Björn Stibbe – De zwendelaar (AW Bruna)
Hetty Visser – Vermoorde onschuld (Ellesy)
Erik van Vliet – Het Bonobo Alternatief (Karakter)
Twaalf mannelijke en acht vrouwelijke auteurs ditmaal. Uitgeverij Karakter voert de lijst aan met maar liefst drie debuterende schrijvers.
Opnieuw constateerde de jury hoe breed het spannende genre zich ontwikkelt, in vele variaties, gedaanten en subgenres – van psychologisch tot religieus, van legal tot financieel, van medisch tot kunst, van diepzee tot historisch, van techno tot faction, van romantisch tot porno. Thomas Vaessens’ oproep tot een nieuwe kijk op relevantie in de literatuur, zo lijkt het, past ons genre als een handschoen.
Bij wijze van experiment werd een aantal in eigen beheer uitgebrachte boeken als inzending geaccepteerd. Geen van deze uitgaven haalde in de ogen van de jury een voldoende, geen van hen was kanshebber. Het experiment is, wat de jury betreft, eenmalig.
Voor zover deze zeer bescheiden steekproef als representatief mag worden beschouwd, acht de jury dit op het eerste gezicht goed nieuws voor de reguliere uitgeverijen in Nederland en Vlaanderen en toont het de waarde van een professionele begeleiding en redactie.
De bereidheid van reguliere uitgevers om in zoveel nieuwe talenten te investeren bevestigt eens te meer dat de markt voor het Nederlandstalige spannende boek commercieel interessant is. Enerzijds is dit een heugelijke ontwikkeling. Het tijdvak waarin de Nederlandse thrillermarkt werd gedomineerd door vertaalde werken van Angelsaksische of Scandinavische auteurs ligt achter ons. Oorspronkelijke Nederlandstalige thrillers zijn goed voor een steeds groter aandeel van de boekenmarkt. Daarmee zijn onze sponsors – de Stichting Lira Fonds en The Read Shop – buitengewoon tevreden.
Anderzijds is naar het oordeel van de jury een woord van waarschuwing op zijn plaats: over het algemeen viel het niveau van de inzendingen tegen. Sommige inzendingen waren weliswaar goed geschreven maar nauwelijks spannend, andere bleven ternauwernood overeind onder het geweld van de overmaat aan ronkende aanbevelingen op het omslag. Ook op de oorspronkelijkheid was het een en ander aan te merken. Zoals één van de juryleden teleurgesteld constateerde: “Te vaak heb ik het gevoel dat ik dit eerder heb gelezen.”
Zelfreflectie is een groot goed, dat geldt voor auteurs, maar zeker ook voor reguliere uitgeverijen. De jury spreekt dan ook de hoop uit, dat de volgende editie van de Schaduwprijs debutanten van een gemiddeld hoger niveau zal kunnen verwelkomen.
Uiteindelijk selecteerde de jury op 13 mei jongstleden drie kanshebbers:
De Maskilim – Menno Haaijman (uitgeverij Prometheus)
De zwendelaar – Björn Stibbe (uitgeverij AW Bruna)
Het Bonobo Alternatief – Erik van Vliet (uitgeverij Karakter)
In De Maskilim worstelt een joodse hoogleraar met de onvoorspelbaarheid van het leven. Auteur en uitgever Prometheus hebben werk gemaakt van dit opvallende, originele avonturendebuut. Haaijmans volgende thriller mag van de jury net zo’n mooi en groot onderwerp hebben, net zo flitsend in de actie zijn, evenwichtiger van opbouw worden en stilistisch verder ontwikkeld dan zijn debuut.
In De zwendelaar vertilt een jonge bankier zich aan een superbeleggingsfonds. Stibbe werkt het actuele verhaal beeldend uit. Stibbes tweede thriller mag wat de jury betreft een even ingenieuze zwendel tot onderwerp hebben, spannender zijn en minder conventioneel.
In Het Bonobo Alternatief ontwaakt een bioloog vijftien jaar later uit een coma. Heuse Darwinjaarthriller. Van Vliet heeft een vlotte pen en een goed plot. De jury hoopt dat Van Vliets tweede thriller net zo verrassend zal zijn, dat hij erin zal slagen zo’n unieke eigen wereld nog sterker neer te zetten, en dat het verhaal iets minder vakkennis zal bevatten.
De jury heeft gewikt, gewogen en gekozen.
Erik van Vliet wint Schaduwprijs 2009 met zijn debuut Het Bonobo Alternatief
Bioloog Erik van Vliet wint met zijn thriller Het Bonobo Alternatief de Schaduwprijs 2009, de prijs voor het beste spannende debuut van het afgelopen jaar. De jury koos dit jaar voor een boek dat zich afspeelt op het snijvlak van wetenschap en persoonlijke belangen, een verhaal waarin de hoofdpersoon op zichzelf wordt teruggeworpen om uit vinden wat er allemaal is gebeurd. En waarom. Het boek combineert een verrassend en origineel plot met een eigen stijl. Ideeën in de setting zijn consequent doorgevoerd en daarmee schept de schrijver een eigen wereld. Hij heeft zich niet laten afschrikken door een ingewikkeld thema en is erin geslaagd een ongewoon idee vorm te geven in een goed verhaal. De jury is dan ook benieuwd of hij in staat zal zijn in een volgend boek net zo origineel en verrassend te zijn als nu. Daartoe wil zij hem in elk geval stimuleren.
In de jury voor de Schaduwprijs 2009 hadden zitting alle niet-gebonden bestuursleden van het Genootschap Nederlandstalige Misdaadauteurs (GNM), te weten Marieke Bemelman, Jos van Cann, Alwin van Ee en Willem Asman en de winnaar van de Gouden Strop van 2008, Charles den Tex.